Winiarnie w Budapeszcie: pięć kieliszków i jak je zamawiać

Węgrzy robią wino od ponad tysiąca lat, a Budapeszt to najłatwiejsze miejsce, żeby w jeden wieczór spróbować wina z całego kraju. Niektóre winiarnie w mieście pojawiają się i znikają, ale garstka z nich od lat nalewa wino tak samo, w tych samych salach. To właśnie te miejsca polecamy znajomym, a większość z nich leży o kilka kroków od jednej z naszych tras spacerowych.
Winiarnia, restauracja czy kocsma?

Węgierska winiarnia to nie restauracja: zamiast ustalonego menu dostajesz drobne przekąski do podjadania przy winie, takie jak deski serów i wędlin, hummus i pasty z pieczywem, oliwki. Wpływ kuchni hiszpańskiej i włoskiej jest oczywisty; kilka lokali nazywa swoje menu „tapas".
To też nie jest kocsma. Kocsma, czyli wiejska albo osiedlowa gospoda, to miejsce, w którym Węgrzy pili od wieków, a przez większość tego czasu wino pochodziło z beczki, a nie z butelki: białe z jednej, czerwone z drugiej, odmierzane kubkiem z uchem. Prawie nikt nie pił go czystego. Trafiało do fröccsa, czyli wina z wodą sodową, a klasyczną przekąską był chleb ze smalcem i surową cebulą. Winiarnie, które otwarto po 2000 roku, to zmieniły: wina butelkowane z co najmniej sześciu regionów, zwykle z dużo większej liczby, i karta, którą da się przeczytać.
Węgierskie wino w ośmiu nazwach
- Furmint. Wielki biały szczep Tokaju: wytrawny, mineralny, o wysokiej kwasowości. To także kręgosłup słodkiego Tokaji Aszú.
- Hárslevelű. „Liść lipy”, partner Furmintu w Tokaju: łagodniejszy i bardziej aromatyczny, z nutą miodu i kwiatów. Dobry w wersji wytrawnej i obecny w większości słodkich zestawień.
- Olaszrizling. Codzienne białe wino Węgier (Welschriesling), najlepsze w okolicach jeziora Balaton.
- Wulkaniczne białe. Duża część Węgier leży na dawnych wulkanach: Tokaj, Eger, Mátra oraz wzgórza Badacsony i Somló nad Balatonem. Ich białe wina bywają słone, dymne albo krzemienne. Szukaj Juhfarku z Somló i Kéknyelű z Badacsony, lokalnych szczepów, których prawie nigdzie indziej nie znajdziesz.
- Kékfrankos. Najczęściej sadzony czerwony szczep Węgier (Blaufränkisch): świeży, pieprzny, z owocem wiśni.
- Kadarka. Delikatny, korzenny, stary czerwony szczep, często nazywany węgierską odpowiedzią na Pinot Noir; czuje się jak w domu w Szekszárdzie i wraca do łask.
- Bikavér. „Bycza Krew”, czerwony kupaż dozwolony tylko w Egerze i Szekszárdzie, z Kékfrankosem jako podstawą. Zamawiaj po nazwie: Egri albo Szekszárdi Bikavér.
- Villányi Franc. Cabernet Franc z Villány na ciepłym południu: dojrzalszy i pełniejszy niż w stylu znad Loary, z ciemnym owocem, pieprzem i czekoladą.
Pięć barów








- Kadarka (Király utca 42). Nazwana od szczepu winogron, z taką samą liczbą win białych co czerwonych. W 2023 roku naliczyliśmy w karcie siedem różnych Kadarek, a do tego Szekszárd siller, węgierskie głębokie różowe wino. Zacieniony taras jest stworzony na letnie wieczory, a jedzenie to nie tylko deski przekąsek: zupy, burgery, kilka prostych dań głównych. W 2023 roku ceny premiowały większe zamówienie: 0,75 dl, 1,5 dl albo butelka na wynos. Jedna przecznica od przystanku Nagymező utca na naszej wycieczce po alei Andrássy.
- DiVino Bazilika (Szent István tér 3). Najbardziej wyważona karta węgierskich win w mieście: Tokaj, Villány, Szekszárd, Eger i Balaton, a także mniejsze regiony, takie jak Somló, Sopron i Etyek. Usiądź na jednym ze stołków barowych na prawo od wejścia: widok to Bazilika. Na wycieczce Budapest Highlights.
- Dobló (Dob utca 20). Nazwa łączy dwie ulice na rogu, przy którym stoi lokal: Dob (Bęben) i Holló (Kruk). Surowa cegła, ogromne żyrandole, ławki w oknach i karta wyłącznie z winami węgierskimi, z takimi rzadkościami jak Szagos Sárfehér z Somló. Nie ma tarasu, ale dzielnica imprez po południu jest spokojna. Przeczytaj napis na ścianie: „Oszczędzaj wodę, pij wino”. Spokojniejszy kieliszek przed Ruin Bar Crawl.
- Drop Shop (Balassi Bálint utca 27). Mały nowoczesny bar i sklep ze zmieniającą się kartą. Blisko przystanku Jászai Mari tér na naszej wycieczce tramwajem 2 i kawałek spacerem od Parlamentu.
- Palack (Szent Gellért tér 3). Propozycja po budańskiej stronie, u stóp Mostu Wolności, na kieliszek po wspinaczce na Górę Gellérta. Z tarasu widać po drugiej stronie placu budynek Gellérta i tramwaje na Moście Wolności.
Nasza kolejność degustacji: zacznij od wytrawnego białego z Tokaju albo znad Balatonu, potem lekka Kadarka, następnie Bikavér z Egeru, a na koniec cięższe czerwone z Villány. Jeśli starczy miejsca na jeszcze jeden kieliszek, niech to będzie słodkie Tokaji (patrz niżej).
Jak zamawiać
- Kieliszki mierzy się w decylitrach. Standardowy kieliszek to zwykle 1,5 dl; wiele barów nalewa też małe porcje do spróbowania po 0,75 dl albo 0,5 dl, więc zamiast jednego wina możesz spróbować kilku.
- Fröccs to cały system: nazwa mówi barmanowi, ile wina i ile wody sodowej ma wlać. Dobre bary drukują te nazwy w karcie:
- Kisfröccs (mały): 1 dl wina + 1 dl wody sodowej
- Nagyfröccs (duży): 2 dl wina + 1 dl wody sodowej
- Hosszúlépés (długi krok): 1 dl wina + 2 dl wody sodowej
- Házmester (dozorca): 3 dl wina + 2 dl wody sodowej
- Viceházmester (zastępca dozorcy): 2 dl wina + 3 dl wody sodowej
- Háziúr (właściciel kamienicy): 4 dl wina + 1 dl wody sodowej
- Sportfröccs: 1 dl wina + 4 dl wody sodowej
- Poproś o spróbowanie. W większości miejsc nalewają łyk, zanim wybierzesz.
Tokaj: słodkie wina
Tokaj, na północnym wschodzie, tam gdzie Bodrog spotyka się z Cisą, to najsłynniejszy region winiarski Węgier, a jego słodkie wina są tego powodem. Jesienią mgły znad rzek przynoszą szlachetną pleśń (botrytis), która zasusza winogrona w przypominające rodzynki jagody aszú, pełne cukru i kwasowości. Tokaj był jednym z pierwszych regionów winiarskich na świecie, których granice wyznaczono prawem (1737), a węgierski hymn narodowy dziękuje Bogu za „nektar" spływający z tamtejszych winorośli.
- Aszú. Gwiazda. Zasuszone jagody zbiera się pojedynczo, ręcznie, moczy w fermentującym moszczu lub winie i leżakuje przez lata w małych dębowych beczkach. Starsze etykiety podają liczbę „puttonyos”, czyli dodanych koszy jagód; od 2013 roku każde Aszú musi mieć co najmniej 120 gramów cukru na litr. Spodziewaj się moreli, miodu i kandyzowanej skórki pomarańczowej, podtrzymanych świeżą kwasowością.
- Szamorodni. Po polsku „taki, jak się urodziło”: całe grona, razem jagody ze szlachetną pleśnią i zdrowe. Słodkie Szamorodni to lżejszy kuzyn Aszú; wytrawne Szamorodni to rzadkie, orzechowe wino w stylu sherry, do dojrzałego sera.
- Późny zbiór (késői szüret). Nowoczesny styl od lat 90., z bardzo dojrzałych winogron: świeższy i lżejszy, a do tego najłatwiejszy na początek wśród słodkich win tokajskich.
- Fordítás. „Przewracanie”: wino wlewane po raz drugi na wyciśniętą pastę aszú. Rzadkie, ale warto spróbować łyk, jeśli bar je ma.
- Eszencia. Sok, który spływa z jagód aszú pod własnym ciężarem: gęsty jak syrop, z 600 do 800 gramami cukru na litr, tak powoli fermentuje, że ledwie dochodzi do kilku procent alkoholu. Podaje się ją na łyżeczce.
Jak pić: słodkie tokaje nalewa się w małych porcjach, więc poproś o próbkę na koniec wieczoru. Klasyczni partnerzy to wątróbka z gęsi oraz wypieki z makiem lub serem twarogowym; nasz ulubiony to mleczna czekolada, w której kwasowość przecina tłuszcz, a wino jest na tyle słodkie, że dotrzymuje jej kroku. A Tokaj nie jest już tylko słodki: wytrawny Furmint z jednej winnicy to najciekawsze nowe wino regionu, dobry pierwszy kieliszek przed Aszú.
Przejdź się Aleją Andrássy · Zwiedzaj najważniejsze miejsca Budapesztu pieszo · Dołącz do wycieczki po ruin barach · Przejedź się tramwajem nr 2